Ζωγραφική [Η Τέχνη Του Να Μην Κάνεις Τέχνη ΙΙΙ ]

Elements in Blue [Part of Project-Oil , E. Hatzidaki]

"Κατακόμβες" Λάδι - Ε. Χατζηδάκη

"Are we to paint, what's on the face, what's inside the face, 

 or what's behind it?" Pablo Picasso

Δε θέλω να ζωγραφίσω τη θάλασσα, μα τη λάβρα της όταν λυσσομανά, τις φλέβες της , σαν χτυπούν ορμητικά και ανάσα της δίνουν, τους βυθούς της όταν κοιμούνται κραδαίνοντας τη θύελλα και φωτιά  κάτω από τη γαλήνη της.

Δε θέλω να ζωγραφίσω τον άνθρωπο, μα το θεριό και τον ικέτη που ζει μέσα του και πηγαινόρχεται από το νου ως την καρδιά , από το παραλήρημα χαράς , ως και τη συντριβή, από το καλό ως και το δαιμονικό ανυπόταχτο που τον κυβερνά, με η και δίχως τη θέληση του.

Δε θέλω να ζωγραφίσω τι το μάτι θωρεί.

Θέλω να ζωγραφίσω, όλα εκείνα που ζουν πέρα από αυτό και είναι αυτό! Η ζωή!

Θα ουρλιάξεις! 

Θα βροντήξεις τα πινέλα!

Θα τρομάξεις να γνωρίσεις καν αυτό που βλέπεις από τη μέσα λάβα.

Θα απογοητευτείς αν αποτύχει να σου χαράξει ένα "γέλιο" ....(ναι...)

Θα φύγεις, θα γυρίσεις, θα τα παρατήσεις, θα τα ξαναζητήσεις

Θα πληγώσεις τα δάκτυλα, πριν βρουν την απόχρωση μιας ρωγμής και θα ματώσεις πολύ λευκό, μέχρι της λάβας το κόκκινο βρεις.

Θα αποσβολωθείς από ότι χρειαστεί να δημιουργήσεις , μέχρι να βρεις αυτό που θα κοιτάξεις με σεβασμό.

Θα γελάς με το Θέρος του, θα πονάς με τους χειμώνες τους ...

Αλλά θα ξέρεις πως...

Θα φοβηθείς το θεό και το δαίμονα που την κίνηση αυτή την ηδονική ορίζει και διαφεντεύει. 

Θα χτυπήσει η πυκνότητα από το χρώμα τους από ντουβάρι σε ντουβάρι, στην υπέρτατη ψευδαίσθηση πως αυτό που πάλλεται και χτυπιέται είναι η ψυχή σου, είναι όλα όσα είσαι εκείνη τη στιγμή του παραδομού, όλα όσα θα ήθελες διακαώς να είσαι, όλα όσα ξέρεις πως δεν είσαι, η πάλι πως είσαι τόσο τρελός για να είσαι,  πάνω στο αμόλυντο ενός καμβά.

Ω, ναι, είναι αμόλυντη η λευκότητα ενός καμβά, σαν παιδί δίχως βιώματα, δίχως πληγές, δίχως γνώση καν..δίχως όλα όσα η πορεία θα επιβάλει, με τυπικές η και με άτυπες συμβάσεις και διαδικασίες και με ακόμη χειρότερη την αυταπάτη ότι μπορείς η και αντέχεις να ορίσεις ..

Να μουτζουρώνεις , μια υπέρτατη μυσταγωγία του νου. Το δείπνο των αέναων εραστών, λίγο πριν τη συνουσία. Το στερνό στριφτό, πριν το χαοτικό αύριο. Η τελευταία θυσία για την αγάπη. Μια αγάπη παράδοξη που ακολουθεί, εκφράζει και εκφράζεται , δίχως να καταδυναστεύει τους πυλώνες της ατομικότητας, της ταυτότητας , της ομορφιάς και της ελευθερίας. Μια αγάπη απόλυτη, όπως όλα λογούνται που σεμνά και ταπεινά υπάρχουν δίχως τη χρεία των συνόρων , δίχως τη δήλωση καν της υπόστασης τους..

Και όσο κι αν φεύγεις , ποτέ δεν απελευθερώνεσαι, απλά το θες ουσιαστικά και πάντα επιστρέφεις για μια τελευταία και καλά πινελιά, που η ζωή σου όλη κατοικεί ευλαβικά δέσμια.

Κάποτε με ρώτησαν τι θεωρώ ζωγραφική. Παράξενη ερώτηση, λες και μια ερώτηση δεν είναι πάντα μια παράξενη μορφή έκφρασης. Θυμάμαι σκέφτηκα, μα απάντηση δεν είχα, μήτε και ακόμα έχω, μήτε και θέλω πια να έχω θαρρώ. 

Νοιώθω.

Αφήνομαι.

Αυτό.

Τέχνη.

Βρες μια λέξη....

Μουτζούρα

Δάκρυ

Όνειρο

Φυγή

Ερχομός

Ταξίδι 

Ανάσα

Οργασμός

Ίσως γιατί, για μένα Τέχνη είναι, να μην κάνεις καν τέχνη. Να αφήνεσαι και κάτι που ενυπάρχει και σε διαφεντεύει μέσα, να μιλεί μια αλήθεια. Εκείνη την αλήθεια που αθωώνει τη σιωπή, που κατακερματίζει την αναστολή, που υμνεί το μόνο θεό που δεν του υποτάχτηκες ποτές.

Στρέμματα πανί λευκό. Υφασμένο, ανάγλυφο των αισθήσεων. 

Καραδοκεί. Σε κοιτά λάγνα. Σχεδόν προκλητικά των ορμών. 

Ακριβώς υποβλητικά της επιθυμίας, να του δοθείς, να χαθείς μέσα του, να υπάρξεις ένα με αυτό. Να το βρομίσεις χρώμα και αλώβητος να μη βγεις , παρά με το σημάδι μιας φωτιάς.

Η ζωγραφική. Το μεγάλο σχολείο των αισθήσεων. 

Η ποικιλότητα της οπτικής, ο σεβασμός στον ιδιαίτερο τρόπο να κοιτάς εσύ, ο δημιουργός, η και οι πολλοί , που τα μάτια τους θα διασχίσουν το δημιούργημα. 

Ήταν σαν εκείνο τον μοναχικό, που κάποτε ζωγράφισα, να καρτερείς το αύριο σε μιας προβλήτας τη γωνιά, δίχως να το σχεδιάζει, δίχως να το ξέρεις, δίχως να τον νοιάζει! Ένας ελεύθερος μοναχικός! Κι ήταν το πιο κοντινό δημιούργημα, γιατί πάντα το προσφιλέστερο δημιούργημα , είναι η κατ' εικόνα και ομοίωση καρικατούρα. Μια επιβολή της εικόνας μας της ίδιας. Είναι αυτό που το λογάς, μόνο για όποιον το μέσα να δει δεν τρομάζει. Κι είναι αυτό που θα στεριώνει πάντα το δημιουργό του.

Κάποτε σε μια από τις εκθέσεις, θυμάμαι προσπάθησα να κατανοήσω τους ποικίλους λόγους και αιτίες στους οποίους  ο σήμερα κόσμος χρωστά πολλά από τα ανεπανάληπτα έργα τέχνης που κοσμούν την οπτική πολλών γενεών. 

Ένας τρόπος να δεις, να αντιληφθείς τον περιβάλλον σου καιρό και κόσμο. Ίσως.

'Ένας τρόπος να αναγνωρίσεις τον ενυπάρχοντα μέσα σου κόσμο, τις βάσεις , τις μεταβλητές , τις εξισώσεις και τις συνεπαγωγές του. Μπορεί.

Ένας τρόπος να πεις , όλα αυτά που ανείπωτα μένουν, με σεβασμό στην ματαιότητα και την αναλυτικότητα της σχεδόν πάντα ασαφούς ανάλυσης, που μόνο της σκοπός είναι να διαιωνίζει αυταπατηλά ερωτηματικά ήδη απαντημένα, αναιρώντας την ευθύνη των απαντήσεων τους. Πιθανόν.

Ένας τρόπος να διαχειριστείς, το τόσο κοινό ανελέητο του μέσα σου, η και αυτού των άλλων που αλληλεπιδρούν , σχηματίζοντας καταλυτικές χημικές ενώσεις, από άριστες , έως και ζοφερές. Ποιος να πει. 

Θα απλώσω χρώματα με σπάτουλα

να τα θωρώ όλα , σαν κραδαίνουν το δικό τους μαχαίρι

έτοιμα να επιτεθούν στου δημιουργού τους τον εγωισμό

μετά θα γδάρω το χρώμα κι εκεί, μέσα εκεί, θα ζωγραφίσω

εκεί θα κρύψω του ζωγράφου τη φωνή να επιμένει, 

στο σκότος και το φέγγος να προσκυνά σαδιστικά

Ζωγραφική, μπορεί να είναι πολλά. Τα κίνητρα επίσεις πολλά λογούνται και για αυτό απολαύσαμε στα μάτια μας τόση ποικιλότητα, τόσο χρώμα, τόσες διαφορετικές οπτικές, από το Δομίνικο, στο Mattis και από τον Rebrandt στον Piccasso..Από τους αρχαίους χρόνους ως το σήμερα, υπήρξε ο τρόπος έκφρασης που τίποτε άλλο δεν κάλυπτε. Η φωνή από ότι δεν ειπώθηκε αλλιώς Μια αντίληψη που διαφεύγει της καταγραφής του λόγου.

Ένα χρώμα, δύο, τρία, πολλά

καθένα μια κραυγή, ένα χάδι, ένα σκότος , ένα φως

οι κουβάδες καραδοκούν υποβαστάζοντας το βαμμένο υδαρό τους

και τότε ήρθε η ορμή, μια οργή θεϊκή, μια θύελλα καταλυτική

αιωρήθηκε πριν βρει του καμβά τη λευκή σάρκα

τη χαράζει με μια απλωσιά, την ευλογεί και την καταδικάζει σε χρώμα

αιμάτινη πορφύρα , φλέβα κόκκινο ποτάμι

μαύρο σκότος της νύχτας , ρυάκι να χαράζει

και καταμεσής τους , μια θάλασσα να χύνεται, βροντόφωνη

κι εσύ να μένεις να κοιτάς τα χρώματα να πλέκουν τις ψυχής τις παραφυάδες

Ω, εσύ, κι εσύ να μην είσαι πια ο αδύναμος καταλύτης , μα ο δημιουργός, ο ενορχηστρωτής, άγνωρης μελωδίας,  άγνωρης σαν της ζωής το παραπέρα. Μάγος και μαγεμένος . Ικέτης και αφέντης. Λογικός , μα και πειραματιστής του άλλου, του καινούριου, του άγνωρου.

Τέλος! Πιάσε πινέλα...

"Art is a lie, that makes us realize truth." P. Picasso

....but is there any real truth at all....

Thus, let be seen , what you long to see & let it be painted against  time....

....ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΊΣΤΗΚΕ....

______________________________________________________________

Πάρε τα πινέλα

και ξέπλυνε τα μαρτυρικά αποτυπώματα

αποδείξεις για τη θυσία να μην γεννούν 

...μου είπα! και τα πήρα...για καλή μου τύχη...δεν είχα μια εύκολη , μα μια ενδιαφέρουσα ζωή!

Γιατί "ζωγραφίζω" δεν σημαίνει ζω με κανόνα συμβατικό, δε σημαίνει ξεπουλώ τους μέσα μου θεούς η και δαίμονες! Αυτοί είναι και το ζητούμενο συχνά για μια έμπνευση! 

Και δεν ξεπούλησα τίποτα. Ϊσα ίσα, ανήγαγα τα πάντα σε χρώμα, σε μια δυναμική αποτύπωση των αδύναμων και λειψών ανθρώπινων συντεταγμένων. Και απελευθερώθηκαν όλα, μαζί κι οι νευρώνες , που επτασφράγιστα τα μύχια μυστικά  της ζωής κουβαλούνε. 

" Μουτζούρωσε. Δώσε σχήμα, όγκο, χροιά. Σώσε τη στιγμή, την αίσθηση της, το άρωμα, το άσκοπο του σκοπού της. Μουτζούρωσε τη θάλασσα που μέσα σου πλαταίνει!" , με πρόσταξα και με υπάκουσα. Γιατί είτε πλαταίνει το χρώμα, είτε το τίποτα. Και τότε ξεχύθηκε το χρώμα! 

Εγώ , ενάντια με εμένα πάλι θα σταθώ. Θα αφήσω τη θάλασσα να ξεχυθεί, να συμπήξει, να πλατύνει, να με γιομίσει της αρμύρας την καυστικότητα, της ζωής την άλλη όψη!  Μια αρένα, εγώ με εμένα. Ελκυστικό! Σχεδόν ηδονικό, να βρίσκεις το σύνορο του αρμονικού , μαζί με το δαιμονικό εγώ σου, όταν ενώνονται σε μια συνουσία δημιουργική του φωτός.   

Και έτσι κάπως, πιάνεις τα πινέλα. Με μια φουρτούνα, με μια περισυλλογή, με ένα θάνατο, η μια ζωή! Μόνο έτσι τ' αγγίζεις ετούτα τα ξύλα με την τρίχινη άκρη. Με σεβασμό. Με αυθεντικότητα. Μήτε πατερίτσες να τα λογά, μήτε και γαλήνη νεκρική να τους επιτρέπεις, αυτή που την ψυχή αποκοιμίζει. Μόνο μια δύναμη να κραδαίνουν μπορούν! 

Τα πινέλα, είναι προέκταση της ψυχής. Τι θες να είναι;

Διαλέγεις και συναινείς. Και πίσω δεν γυρνάς ποτέ να αλλάξεις επιλογή.

Κι όσο μαγευόμουν από τα ακατάστατα τετραγωνισμένα πρόσωπα του Picasso, άλλο τόσο αφηνόμουν στις θολές αναπολήσεις του Cezanne κρατώντας στα μάτια την μαγεία μιας μετάβασης από τον ιμπρεσιονισμό στο κίνημα του κυβισμού, στη δόμηση, στον ορθολογισμό, στο κάθετο των ίσιων γραμμών. Του στεγανού περιγράμματος την ακαμψία. 

Αλλαγή! Δεν μου kάνουν  τα μοντέλα!

Ζωγραφική είναι αλλαγή! Είναι τόλμη, ορμή! Είναι ελευθερία! 

Είναι ένα δικαίωμα σε επαναπροσδιορισμό με σκοπό την συμπόρευση, με το γίγνεσθαι που αναδομείται, τόσο των εξωτερικό, όσο και το εσωτερικό του καλλιτέχνη! Η απλά η κραυγή ικεσίας για μια λύτρωση έναντι αυτού του γίγνεσθαι η και των επιβαλλόμενων αλλαγών του. 

Λωρίδες χρώματα ήταν παραταγμένα εκεί. 

Περήφανα στην δύναμη της διαφορετικότητας τους, 

καρτερούσαν τη σειρά τους να φωνάξουν. 

Και φώναξαν. 

Και ταξίδεψαν.  

Και αποτύπωσαν. 

Και εξέφρασαν άποψη , δυνατή, ατόφια, 

συχνά παρά την τεχνική του έργου, 

ακατέργαστη και ακριβώς για τούτο αυθεντική των καιρών. 

" Ho una sensazione lieve, ma non riesco ad esprimerla. Sono come uno incapace di usare la moneta d'oro in suo possesso." [Paul Cezanne]

Θαρρώ πως αυτή η έκφραση ήταν που πέρασα καιρό να καταλάβω, η καλλίτερα να αισθανθώ κρατώντας πινέλα. Μια ανικανότητα να εκφράσεις στο ακέραιο κάτι που αξίζει πολύ και το κατέχεις, μα δίχως να μπορείς να του αποδώσεις την αξία της δύναμης του.Το χρυσό του. Το ατόφιο του. Την πραγματική σημασία του.

Αλήθεια πόσες φορές θα θέλατε να πείτε κάτι, που ποτέ δεν καταφέρατε να πείτε; πόσες φορές ο λόγος πρόδωσε τις έννοιες που τον πυροδότησαν κατά κύριο λόγο;  Πόσες φορές δεν αποτύχατε να μεταφέρεται το αυτούσιο ενός συναισθήματος; Μια λαχτάρα, μια οργή, μια θλίψη, μια υπέρμετρη αισιοδοξία, μια μοναδιαία καταξίωση, μια θλιβερή λήθη, μια αιώνια δύναμη, η και αδυναμία;

Στη ζωγραφική, όπως σε μια πλειάδα τεχνών, οι έννοιες δεν έχουν θέση! Η τέχνη τούτη-και αποτραβιέμαι σε αυτήν , όχι γιατί την κατέχω στο τεχνικό της μέρος, μα γιατί έχει γίνει πολλά χρόνια ένα με την φωνή της  ψυχής μου- δεν χρειάζεται έννοιες. Δεν χρειάζεται μετάφραση, μήτε ανάλυση. Η μεγαλύτερη απόδειξη, είναι να θαυμάζεις το μεγαλείο της διαχρονικά, από τον κυβισμό στον ιμπρεσιονισμό κι από την Αναγεννησιακή ζωγραφική του15ου αιώνα στην Φλωρεντία, έως τον Μανιερισμός και την συγκινησιακή έκφραση του El Greco γύρω στα 1520, από το Κλασικισμό στο Μπαρόκ των αντιθέσεων και των φωτοσκιάσεων, όλα μια δύναμη έκφρασης του τόσο όμοιου μιας διαφορετικότητας.

Οι πολλαπλοί τρόποι μιας μοναδιαίας έκφρασης, οι καταγραφές των εποχών των ανθρώπων. Μια αύρα που τίποτε από την καθημερινότητα των συμπαγών εκφράσεων δεν θα καταφέρει ποτέ να αποτυπώσει.

Παρατάχθηκαν τα χρώματα

Καθένα με την αύρα του 

τη φωνή του διεκδικεί πεισματικά

Μια θάλασσα σκεπτική 

το χρυσό να κατατρώει στου ήλιου το ξεψύχισμα

Μια θύελλα μαινόμενη

το βαθύ του μπλάβου να διεκδικεί

Μια φωτιά πορφυρή 

της θέλησης την υποταγή να χαρακώνει αδρά

Οργή κουβάλησε το πράσινο 

γης βαθιάς τα συστατικά επικαλούμενο

Και ξεχύθηκαν. Και διαφέντεψαν του κόσμου το αδιάφορο γκρίζο, άλλοτε με μια συμφιλίωση αρμονική κι άλλοτε με μια έχθρα αντιφατική, το ένα το άλλο παλεύοντας σε αρένα ουδέτερη. 

Μα ποτέ, ποτέ τους δεν λογίστηκαν των καιρών το καθώς πρέπει, καθώς τον ξεγύμνωναν στην ύστατη μανία τους για την καταγραφή του. Και γύμνωσαν τους καιρούς. Και περιέγραψαν των ανθρώπων τους τα φώτα και τα σκότη. Και σαν ξεθύμαναν, ιστορία έγιναν, στου χρόνου την αιώνια κλίνη.

   

Μα δεν ήταν θάλασσα,

μήτε και πηγάδι, μήτε και του νου τα βάθια

μόνο ήταν

μνημοσύνη θρυμματισμένη σε βράχου κοφτερού τη νυχτιά

έτσι λογάται η όραση της πυράς τη θεϊκή ουσία

Μα μέλλει να την αντέξεις,

να υμνήσεις των αισθήσεων της το αιχμηρό

ζερβά τ' απτού αληθινού, ως σώφρων

δεξά της αυταπάτης, ως λεύτερα κουζουλός

ανασφαλής αλαζόνας στης ρότας της τα τερτίπια,

σαν ένας στερνό πόθος διακαής ανασαίνει

υμνώντας την αέναη μυρωδιά από φωτιά κι ατσάλι

κι από του "βλέπω" την μακάρια αυταπάτη

να αποκόπτει η ψυχή την ψυχή,

στου θανάτου τον έσχατο λυτρωμό

Κι τότε , ενώ τα χρώματα κυριαρχία θαρρούσαν πως βαστούν, ήρθε η αιχμή, το αλύγιστο, το μέταλλο! 

Αιχμηρό και δύσκολα κατεργάσιμο, κοίταξε περιφρονητικά το χρώμα. "Θα σε περιχαρακώσω, χέρια ψυχής σκοτεινής, πάνω σου μην ασελγήσουν" Και με την κοφτερή του λάβα επισφράγισε το εύθραυστο της μακάριας δύναμης τους , αιώνια αγκαλιάζοντας τα.

Ζωγραφική είναι μια παράδοξη έκφραση της ίδιας της διαφορετικότητας των καλλιτεχνών-και εδώ κάπου πρέπει να δηλώσω πως δεν θεωρώ τον εαυτό μου ζωγράφο ,παρά την κατάχρηση που έκαμα σε καμβάδες ανίδεους, αφού την τεχνική την παρέδωσα νωρίς στην φαντασία της στιγμής και των παθών μου. Ζωγραφική, είναι απελευθέρωση των στεγανών, των υλικών, των τεχνοτροπιών, του "εγώ" του κάθε καλλιτέχνη.

Και σίγουρα, αυτό το χαρακτηριστικό θα την δίνει πάντα μια παράδοξη ελευθερία έκφρασης της πολλαπλότητας, των επιθυμιών, των εμπειριών, των επιλογών, της αυθεντικής φωνής του ανθρώπου, πίσω από τα πινέλα, του "εγώ" πίσω από την αποτύπωση. Ότι καταφέρει να περάσει από την ψυχή τους νευρώνες, τους μύες , και θα καταλήξει ορμή στα ακροδάχτυλα, δεν θα είναι παρά ένα φιλτράρισμα. Ένα φιλτράρισμα των εξωτερικών επιρροών, που εισβάλουν στον ζωγράφο, αναμεμιγμένο με ολάκερο το εσωτερικό και πολύ μοναδικό γίγνεσθαι. Και ετούτη ακριβώς  η ταυτότητα, γίνεται η επισφράγιση της εποχής του, των οραματισμών της, των δεδομένων η και των αναμενόμενων της, μέσα πάντα από την ποιότητα του ίδιου του καλλιτέχνη.

.....to be continued...

Ever question who an artist is deep within...



Ζωγραφική, η τέχνη του να μην κάνεις τέχνη
η και αλλιώς , η τέχνη του να ΑΙΣΘΑΝΕΣΑΙ, και τις αισθήσεις να μην αρνιέσαι

Μόλις μπήκε το 2017, και στην πορεία που ξεκίνησα, δεν λογίζομαι παρά βήματα προσθετικά, αναπάντεχα επιβαλλόμενα της τέχνης που με συντροφεύει, με αλλάζει,με εξιλεώνει, με βγάζει στό δώμα να δω του κόσμου την ακατάστατα ακατέργαστη ομορφιά. 

Και μπορεί τα θέματα να αλλάζουν, και μπορεί να εκπληρώνεται η ρήση "τα πάντα ρει και ουδέν μένει..." , αλλά για ένα άνθρωπο που έχει συνδέσει τη ανάσα της ψυχής του με μια μορφή δημιουργίας, η αλλαγή, η εξέλιξη, η προοπτική και η μεταβολή, δεν είναι κατάρα, είναι δυναμική. Είναι αυθεντικότητα μέσα στον καιρό, σαν μια παράδοξη ειλικρίνεια, προς εαυτόν και τους καιρούς του Μια δυναμική που συχνά διέπει την ίδια του τη στάση ζωής. Η εναλλαγή ανθρώπων, ενδιαφερόντων, τρόπων έκφρασης και τεχνοτροπία, είναι συχνά το δικό του στοίχημα δυναμικής μετάβασης στα ενδότερα της δικής του υπόστασης, ως αυτή διαγράφεται σε συνάρτηση των μεταβαλλόμενων καιρών, νοοτροπιών, ηθών η και γνώσεων των καιρών του.

Η μόνιμη ευχή μου, στα ίδια τα παιδιά μου ήταν να διάγουν καιρούς δυναμικούς και ενδιαφέροντες, και να συναντήσουν ενδιαφέροντες ανθρώπους και καταστάσεις στο διάβα τους. Και να τολμήσουν να δουν, με μάτια καθαρά και ψυχή ορθάνοικτη. 
Σε ένα καλλιτέχνη , θα έδινα την ίδια ευχή! Να έχει ενδιαφέρουσες οπτικές, μέσα σε προκλητικούς καιρούς, και πλάι σε υπερβατικούς, μα όμορφους κι αισθαντικούς ανθρώπους. Γιατί απλά, μια ψυχή καλλιτέχνη αντιλαμβάνεται και γιομίζει μόνο από τούτη τη στόφα. 

Η τέχνη, που δεν αποτέλεσε παρά μια περιήγηση και καταγραφή κοινωνιών, ηθών, αναγκών η και κραυγών της ανθρωπότητας, δεν στάθηκε μόνο στην απεικόνιση, μα και μήτε ήταν μόνο η στάση του καλλιτέχνη εμπρός στο θεματικό πεδίο. Ας στραφούμε εδώ παραδειγματικά στην εξαίσια Guernica του Piccaso - δεν ήταν μόνο η φρίκη ενός πολέμου, δεν ήταν και μόνο η στάση του καλλιτέχνη μπροστά σε αυτήν την φρίκη. Μήτε και μόνο η αναμενόμενη θεώρηση μιας ολόκληρης κοινωνίας. Ήταν ένα ιδανικό πάντρεμα από όλα τα προαναφερόμενα και αυτό ήταν το χαρισματικό κομμάτι του διαχρονικού αυτού έργου, πέρα της ανατρεπτικής του τεχνοτροπίας, που ήδη το έστεφε ιδιαίτερο.

Δεν θέλω να στοιχίσω τον εαυτό μου
σε σειρές που δεν με ενδιαφέρουν
μήτε η σταθερότητα όγκου και σχήματος με συγκινούν

Το σύμπαν μου δεν έχει εικόνα πάγια
δεν αφομοιώνει δομές
σαν το πινέλο δε δεν προσαρτίζεται σε προδιαγραφές

Βουτά μονάχα στης ψυχής μιαν αύρα
αυτό λαχταρά
και με διακατέχει δαιμονικά 
και ασυγχώρητα με προκαλεί
να βάψωτη γεύση
από τη σάρκα της ψυχής
την απειροελάχιστη στιγμή που διαδηλώνει οριστικά
το χρώμα της βούλησης της

εις το όνομα της οπτικής της
και του ακέραιου του χώρου που αυτή διακατέχει

Με μια σπαθια
να σπάσω τα δεσμά των άχαρων καλουπιών
και ν' απελευθερώσω των οφθαλμών το μίζερα οχυρωμένο
σε αρχέτυπα και προδιαγεγραμμένα στεγανά

εις τέχνην την αιώνια
και της αρμονίας ομοούσια
Αμήν

Αν ρωτήσετε ένα ζωγράφο, τι αλήθεια κάνει, θα σας πει με μια απίστευτη ποικιλία ρημάτων ,ακριβώς το ίδιο πράγμα... "Ταξιδεύω στους καιρούς μου, και ταξιδεύω μαζί και τους καιρούς μου..." 

Με άλλα λόγια θα φωνάξει δυνατά "ΑΙΣΘΑΝΟΜΑΙ" και συχνά αυτό το ρήμα θα εμπεριέχει πολλά ακόμα....

παραδίδομαι
συνειδητοποιώ
αγαπώ καταλυτικά
ενστερνίζομαι
διακατέχομαι και γουστάρω
υπερβάλω 
εκφράζομαι
συναινώ σε μια άγνωρη δύναμη 
καταλύομαι λυτρωτικά
εξατμίζω το μεδούλι της ψυχής και οσφραίνομαι τον κεραυνό του
αφήνομαι να τραντάζει η καρδιά και το αίμα να παίρνει αποχρώσεις

θα σας έλεγε πολλά ένας ζωγράφος, η άλλοτε θα καρφωνόταν σε μια "ενός λεπτού σιγή" να νοιώσει, γιατί η ζωγραφική, είναι πάθος, είναι μια επιβολή φωτός, που σίγουρα ανασύρεται,προκαλείται, πυροδοτείται, μα ουσιαστικά, τα ερεθίσματα προκαλούν κάτι που ήδη ζει μέσα του, να απελευθερωθεί, δίνοντας του ορμή, αιτία, σκοπό, διέξοδο και διαφυγή μέσα από την ασφυκτική κατοικία του, εντός του καλλιτέχνη. Καθ' υπέρβαση και υπερβολή..Κι αυτό που μέσα του ανασαίνει, δεν λογάται τον κανόνα, δεν ορίζεται από καλούπι, καταλήγοντας συχνά σε μια υπεροπτική υπερβολή.

Συχνά θα σας ρωτήσει για ένα χρώμα, γιατί έτσι κωδικοποιεί κι επιλέγει τις οπτικές του, μέσα στην πληθώρα της ζωής και των ανθρώπων. Είναι απλά ο πολύ προσωπικός του τρόπος να αντιλαμβάνεται, γιατί αντιλαμβάνεται αυστηρά με παράδοξες αισθήσεις, που οι πολλοί προσπερνούν ατάρχα. Συχνά θα φανεί προκλητικά υπερβολικός, γιατί θέλει ότι τον χωρά να σημαίνει κάτι και συχνά αισθάνεται και αποδίδει τις θεματικές επιλογές του με μια υπερβολή, οργιές πιο αλλόκοτη από αυτή της καθημερινής ζωής των κανονικών ανθρώπων..Η διαφορετικότητα, που συχνά χαρακτηρίζει την φύση τέτοιων ανθρώπων, δεν είναι παράνοια, είναι απλά, μια άλλη οπτική των αισθήσεων. Ένας τρόπος να αντιλαμβάνονται και συνάμα να εμπνέονται μέσα από την απελευθέρωση μιας πληθώρας αισθαντικών διακυμάνσεων και διενεργειών μέσα του.

Θαρρώ διέπει όλες τις μορφές δημιουργίας, μα θα μιλήσω για τη δικιά μου τέχνη, μια διόλου διαπραγματεύσιμη οπτική των πάντων. Ζωγραφική δεν είναι μια απλή απεικόνιση, δεν είναι το σύνηθες, δεν είναι το μέτρο, δεν είναι η εικόνα. Είναι η ΥΠΕΡΒΑΣΗ. Είναι η αύρα που συνδέει το θεματικό πεδίο- είτε αυτό είναι νεκρή φύση, η ο ίδιος ο άνθρωπος-  τόσο με το βαθύτερο κύτταρο της ψυχής ενός δημιουργού, όσο και με τον περίγυρο του. Και καταλυκτικά, είναι ο μπούσουλας της προσωπικής του αλήθειας. Είναι μια ιερή στροβιλισιά, ένα κράμα διαφορετικότητας σε μια αλλόκοτα αισθαντική αρμονία, ωσάν λάβα ηφαιστειακή που συναντά τ'αντίθετο της στης θάλασσας το υδάτινο.

I'll let go of the forms

under complete ignorance to the formalities

for I breath an  unspeakable force

the speechless ideas

behind the veils of comfort

beneath a flaming burst of divine senses

Δεν ζωγράφισα τη θάλασσα
ποτέ
μα ψάχνω αιώνες της αρμυρής της αύρας τα χρώματα
τη μια ιερή στιγμή που μιλούνε

Δεν λόγισα τον  ανθρώπο
ποτέ
μα αναζητώ αιώνες το χρώμα της ψυχής του τ' ανείπωτο
τη μια ιερή στιγμή που αγγίζει το Θεό

Δεν ζωγράφισα το ρόδο
ποτέ
μα σμιλέυω των πετάλων του το αίμα, 
την ιερή στιγμή που τραντάζει και σκορπά τ΄άρωμα του

Και την ψυχή ελύτρωσα
στο λίκνισμα ετούτης της φωτιάς...

Στάθηκε ξανά με μια σιωπηλή ευλάβεια, διαμελίζοντας τις αισθήσεις εκατέρωθεν της λευκής κενότητας του καμβά. Κοιτιούνται για λίγο. Ζυγιάζονται ωσάν γέρακες πάνω από την σάρκα μιας δημιουργίας. Ξαμώνοντας τις διαθέσεις της ώρας. Ιερά οι δύο τους πάντα στην παλαίστρα. Δίχως θεατές, δίχως υπεροψία, δίχως αναμονή έκβασης.Κι αναμετρήθηκαν. Σιωπηλά. Άδολα.

Και γδύθηκε η ψυχή 
εκ των αισθήσεων 
και ενδύθηκε η θάλασσα φωτιά
κι ο άνεμος αυτεξούσια  εταξίδεψε
κι οι φυλλωσιές μουρμούρισαν
και η άμμος εχαράχθει απ' άκρη σ' άκρη του γιαλού
και του γλάρου το κρώξιμο ενδύθηκε το κύμα τ' αρμυρό
..........................................................................
και το χρώμα του καμβά την κενότητα αναίρεσε !

to be continued....
and it was continued, in a July ....

Να σου πω ένα μυστικό; 

Ζωγράφισα, όσα οι άνθρωποι δεν θα άντεχαν να τους πω, με λόγο μεστό

Ζωγράφισα, όσα εγώ δεν άντεχα να πω σε ανθρώπους που δεν θα άντεχαν να ακούσουν

Να σου πω κι ένα ψέμα;

Η τέχνη, γίνεται μόνο για την τέχνη

(γελώ)

Η αλήθεια; 

Άσχημη, όπως όμορφα υπάρχει πάντα μια αλήθεια. Γιατί η τέχνη είναι η μόνη διαφυγή, μιας ειλικρινούς δήλωσης, στάσης, επιλογής, απέναντι σε κοινωνίες και ανθρώπους, που θα προτιμούσαν ευχαρίστως ένα όμορφα βολικό ψέμα, από αυτά που όμορφα διπλώνονται και φυλάσσονται σε ήμερες , αποκοιμισμένες συνειδήσεις!

Η αλήθεια;

Μια οργή, που ανέπνευσε λυτρωτικά...

Ένας έρωτα, που έμεινε έρωτας, ρομαντικά έρωτας...

μια αγάπη, που μετουσιώθηκε σε γνώση, ομορφιά, συγχώρηση, λατρεία, έγνοια...αυτογνωσία

Μια θλίψη, που το χρόνο υπερβαίνοντας, λύτρωσε το θνητό....

Μια παρόρμηση, που το εδώ και το τώρα καταγράφοντας, μίλησε στο χθες και στο αύριο, τις εποχές συμφιλιώνοντας, διατηρώντας την ομορφιά της ταυτότητας τους 

(κι ένα δάκρυ...)

Η αλήθεια;

Όσα δεν άντεξα, μέσα από όσα είδα, όσα δεν είπα, όσα δεν έμεινα να ακούσω...

Όλα στο Συν! Όλα χρώμα, όλα φως, όλα κάλλος! Γιατί μόνο έτσι λογάς τη Ζωή, μέσα από τη δημιουργία των δυναμικών της, στο Συν! Στο Χρώμα! Στην Ηώ και στο δείλι...

Γιατί Ζωή,  πίσω από ένα πινέλο σημαίνει μια έντονη ανάγκη να λογάσαι το θετικό των πάντων, αυτό που βρίσκεις στον βυθό των πάντων, καταστάσεων, ανθρώπων, κοινωνιών,  όταν τολμάς να βουτάς, εσύ ο ίδιος, δίχως να κρίνεις, δίχως να αφουγκράζεσαι έτερες κρίσεις,  έως αποποιήσεως του στείρου μοντέλου σε ένα μόνιμα συνεχιζόμενο κοινωνικό καλούπωμα, που συχνά οδηγεί στην απόρριψη  του διαφορετικού, του ελεύθερου, του ιδιόμορφου, του ακατέργαστου αυθεντικού! 

Τακτοποίησα βιβλία και working files, έκλεισαν τα PC και η πόρτα .... και τότε, οδηγώντας προς τα πινέλα, άρχισα πάλι να ψάχνω ψηλαφιστά  την αλήθεια πίσω από το ρήμα "ζωγραφίζω"...Μαγεύομαι.

Δυναμική, η ανάγκη;
Δύναμη, η τρωτό κι αμφισβήτηση στο παραπέρα της εικόνας;
Πίστη, η ανάγκη για πίστη στο θετικό;

Θα σταθείς κάποτε, μπροστά σε ένα μεγάλο θεριό, η ένα μεγάλο γεγονός, η ένα μεγάλο για εσένα γεγονός, η μια μεγάλη πρόκληση, η μια ατελείωτη στιγμή... 

και θα αισθανθείς , δίχως να έχεις κανένα άλλο τρόπο έκφρασης...

Πως να σφίξω τη στιγμή
σε παλάμες ιδρωμένες, η ζωή που ακροβατεί
Ποιος Θεός 
Ποια έκβαση
Ποιοι άνθρωποι

Ποια προσευχή, ποια ικεσία, ποια σπονδή 
στων κοινότατων θνητών την άφωνη κραυγή, σπορά να γίνει

και στου θεριεμένου κύματος τη διάθεση
πια σανίδα πετάς για να σε ταξιδέψει

................................

Η αλήθεια είναι, πως με κόστος την παραδοχή, ποτέ δεν έκανα Τέχνη...

Ύμνησα
Κραύγασα
Δάκρυσα
Φοβήθηκα
Σκότοσα το φόβο
Κανάκεψα τη σιωπή
Κατανόησα την ανάγκη
Άγγιξα το Θεό μέσα

.......και τότε...Ζωγράφιζα...

......to be continued.... 

Τέχνη είναι , να είναι μήνας Αύγουστος, κάπου στο 2017, να σηκώνεις τα μάτια λίγο πιο ψηλά από της ζωής το αιώνιο και αειθαλές ψέμα και να καταφέρνει , ένα φαινόμενο μακρινό και δεόντως άπιαστο να σε μαγεύει! Ίσως γιατί , κατά κανόνα τέχνη δεν είναι αυτό που συντελείται σαν δημιουργία , αλλά αυτό που το γεννά, το τρέφει, το γιγαντώνει..

Τέχνη, είτε την ορίσεις με πινέλο, είτε με σμίλη, είτε με ότι, είναι κάτι σαν κύμα. Απαιτεί τα συστατικά του. Απαράβατα! Μια θάλασσα, ένα άνεμο, μια δυναμική και από τα δύο...

Μια δυναμική, ικανή να αναιρεί την κατάσταση ισορροπίας, να μεταβάλλει καταλυτικά την αδράνεια μιας ισορροπίας. Άνεμος μούσα...

...........................

Κάποτε έρχεται και η στιγμή να αναρωτηθείς, γιατί εσύ προσωπικά ο ίδιος στρέφεσαι σε μια τέχνη, με η άνευ της τεχνικής της γνώσης τελικά!  Γιατί τέχνη είναι μια παράδοξη μορφή ομιλίας, μια οπτική, να δεις πέρα από το βλέμμα, να ανοίξεις τους κυτταρικούς σου πόρους σε μια άλλη διάσταση αντίληψης και επικοινωνίας..

Άκουσα κάποτε κάποιο να λέει, "μα εγώ δεν κάνω τέχνη", άκουσα κάποτε κι εμένα να το λέω, αλλά σήμερα , αρκετό καιρό μετά, μπορώ να δω την "τέχνη" παντού! Σε κάθε δημιουργία, σε κάθε δημιουργική πράξη που προκαλεί μια εξέλιξη, μια μετατόπιση, ροή και εναλλαγή, στον ίδιο τον αυτουργό, όσο και στο περιβάλλον του. 

Ένα παιδί , η ένα λουλούδι που μεγαλώνει αρμονικά , είναι τέχνη!

Μια εργασία που γίνεται με μεράκι απαιτεί τέχνη!

Μια αισθαντικότητα να είσαι όμορφος ως άνθρωπος ελκύει τέχνη!

Μια γαλήνια, μα ενδιαφέρουσα κουβέντα -διάλογος προϋποθέτει τέχνη!

Μια αισθαντικότητα τόσο προς την φύση και τον άνθρωπο που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της απαιτεί τέχνη!

Και σκέφτηκα πολλές φορές, πως σε μια κοινωνία, δυσλεκτική και συχνά δογματικά δομημένη, η έννοια της "τέχνης" , ίσως αποτελεί τον ιδανικότερο πυλώνα έκφρασης κι ελευθερίας, με μια αυθεντικότητα της στιγμής. 

Έχετε αλήθεια απολαύσει τα μικρά παιδιά όταν καταπιάνονται με μια κατασκευή? με τη ζωγραφική? Απόλαυση... Κάνουν γκριμάτσες, με πιεσμένους  η χαλαρωμένους τους μύες του προσώπου, χοροπηδούν η χορεύουν, οργίζονται η αφαιρούνται εντελώς, χαμογελούν αυθόρμητα, στέκονται και κοιτούν το έργο τους βουβά, λες και δεν το έχουν ξαναδεί, λες και δεν το έχουν καν ζωγραφίσει τα ίδια...Λες κι έχουν δημιουργήσει κάτι, με ....άλλα χέρια! Νοιώθουν πως κάνουν κάτι ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ! 

Και σίγουρα κάνουν! Κάνουν ακριβώς αυτό, που κάνουν και οι μεγάλοι που καταπιάνονται με μια τέχνη!  Βουτάνε στα πάντα και συλλέγουν το απόσταγμα της ψυχής τους της ίδιας, ακόμη και του άγνωστου μέρους της κάποιες φορές, μέσα από αυτά.Η βουτάνε στα πάντα που πραγματικά επιθυμούν να βρουν, να κατανοήσουν, να δεχτούν, να χωρέσουν στα φίλτρα τους  και να αγαπήσουν! 

Με έναν αλλόκοτο τρόπο, βρίσκουν αυτό που θέλουν να βρουν, για να μοιάζει ο κόσμος, ένα βήμα απ' όπου μπορούν να εκφράσουν ότι τα στεγνά κελιά επικοινωνίας των μεγάλων και εξ ανάγκης.. σοφών, δεν μπορούν να χωρέσουν. 

Βρίσκουν ένα μέρος, όμορφο και στα μέτρα της ψυχής τους! Το σημείο ισορροπίας τους. 

Αν το μεταφέρω σε μεταγενέστερες ηλικίες, πιο ώριμες, θα πω πως τέχνη, είναι ένας παράφορος τρόπος, να αισθάνεσαι τη ζωή, τους ανθρώπους, τη φύση, τις διαστάσεις από όλα αυτά που σε περιβάλλουν και τη δική σου διάσταση, μέσα σε αυτά.  

Όχι !!! Μια τέχνη, η όποια τέχνη, δεν είναι παιδί της λογικής, και σίγουρα δεν αφορά σε κάτι "επίπεδο"... 

"Οι Σαλεμένοι" ! Συχνά ένας άνθρωπος που λεκιάζει τα χέρια του με λάδια κι ακρυλικά, η και με πηλό και σμίλη τα πληγιάζει,  για τους πολλούς μοιάζει παρορμητικός, χειμαρρώδης, ανατρεπτικός, στα όρια του τρομακτικού ανθρώπου ιδέα!  Κι όμως, το μόνο που κραδαίνουν τούτοι οι ..."παρανοϊκοί" , είναι ένας άλλος τρόπος, να αισθάνονται το πολυεπίπεδο ανθρώπων και ζωής που τους περιβάλλει, αρνούμενοι σθεναρά την επίπεδη, ασάλευτα γαλήνια οπτική της! 

Και είναι τούτη ακριβώς η φάρα, των ανεπίδεκτων κουζουλών, που χρειάστηκε κατά καιρούς μια κοινωνία, για να αντιληφθεί την παραπέρα πλευρά της ζωής, στον αντίποδα της σοφής, η και της στείρας της φρόνησης, της ασφαλούς και ακύμαντης καθημερινής πεζότητας της. Η άλλη αντίληψη, η άλλη γωνιά οπτικής της. Το εδώ και τώρα, που βλέπει παραπέρα, που γκρεμίζει τα κελιά, που τολμά το χρώμα, το άρωμα, το φως, την καλαισθησία, την αφύπνιση, και που άλλωστε το έκανε πάντα, σε κοινωνίες κρίσεων, σε κοινωνίες πολέμων , η και κοινωνίες φαινομενικής ευημερίας και δημοκρατίας. Αρκεί να αναλογιστεί κάποιος όλους τους δημιουργούς που άφησαν το αποτύπωμα τους, ανεξίτηλο ως το σήμερα, μέσα από την πολυτάραχη ιστορικότητα της Ελληνικής κοινωνίας.

Γιατί "τέχνη" και για να μιλήσω για τη δικιά μου, ζωγραφική, είναι το "παιδί", που αυθόρμητα, θέλει να δει πέρα από τη στεγανότητα των κελιών, πέρα από αυτό που θέλουν να του δείξουν, πέρα από την στατική εικόνα, το πολυεπίπεδο φύσης, αντίληψης, συναίσθησης!

Και κάνοντας τούτες τις σκέψεις, σκέφτηκα... "ευτυχώς, η ζωή είναι επίμονα, τέχνη!"

Δεν θυμάμαι πια, μήτε και μετρώ χρόνους και καιρούς που μουτζουρώνω, μα ένα θα καταθέσω κλείνοντας, από την ώρα που τα πήρα στα χέρια μου, είδα πέρα από το επίπεδο στατικό των πάντων... 

Είδα τους ανθρώπους λίγο πιο βαθιά από τη στατική τους εικόνα, και ίσως είδα λίγο κι εμένα...

Καταληκτικά, αν σήμερα, εν έτη 2017, με ρώταγε κάποιος γιατί ζωγραφίζω, ίσως απαντούσα " Γιατί με κάνει να αισθάνομαι εγώ προσωπικά, πιο Άνθρωπος...", αλλά μου έχω επιτρέψει, να κρατώ πάντα μια αμφιβολία για τα πάντα, ακόμα και για εμένα, σχεδόν ηδονικά  Μου διασφαλίζει την εναλλαγή και την αυθεντικότητα του λογισμού, της κρίσης και της οπτικής..σε βάθος Χρόνων και Καιρών. Κι ίσως είναι το δυνατότερο χάρισμα που μου χάρισαν τα πινέλα μου! Την δυναμική της απεικόνισης!

Το βαθύ μου πιστεύω, είναι πως η ζωγραφική, όπως και κάθε τέχνη, σε βοηθά να αντιληφθείς, στο βάθος ανθρώπων και καταστάσεων, την άδολη ομορφιά, αυτή που εσύ επιθυμείς να "δεις" και να αποτυπώσεις. Στο βάθος ο άνθρωπος, διαθέτει μια ομορφιά, που όσο αναδύεται σε ένα πολύβουο κόσμο, αναγκάζεται να κρύβει και να αποποιείται, για να αισθάνεται ενταγμένος σε σύνολα, κοινωνικά η προσωπικά. Και δυστυχώς μήτε κι οι καλλιτέχνες εξαιρούνται μιας τέτοιας ανθρώπινης προδιαγεγραμμένης φύσης, απλά της....ξεφεύγουν κατά καιρούς!   

Πέρα ψευδαισθήσεων, η ασχήμια και η ομορφιά, ενυπάρχουν παντού! Όμως το να εντοπίσεις, και να υμνήσεις την ομορφιά, αποτυπώνοντας την, για μένα θα μένει για πάντα, το αιώνιο στοίχημα της τέχνης! Μια θετικότητα..

Δε θέλω να ζωγραφίσω τη θάλασσα

Την αύρα της την αγιασμένη μονάχα  να κατανοήσω

Δε θέλω να χαράξω το κλαδί που απλώνεται

Μόνο το πείσμα του για φως να αισθανθώ

Δε θέλω την εικόνα του ανθρώπου να δω

Μα να με μαγέψει της ψυχής η πολυδιάστατη ροή

Δε θέλω να ζωγραφίσω

μονάχα να μουτζουρώσω, 

και δίχως τον κανόνα, την τέχνη της ζωής να μεταλάβω

....και δεν ζωγράφισα ποτέ...

απλά έσπασα τον κρόκο της ζωής 

βούτηξα στο φως και τη σκιά του 

τα αισθάνθηκα, τα δέχτηκα και τ' αγάπησα!

_________________________________________

(c) Ευαγγελία Χατζηδάκη

     Τα έργα του Alfio Presotto και  παρακάτω .....τα δικά μου...

     Αφιερωμένο, σε αυτούς που λέρωσαν τα χέρια με χρώμα ...τον κόσμο ανασαίνοντας & σε όσους αντέχουν να αισθάνονται το χρώμα !!!

_________________________________________________________________

......βούτηξα και μουτζούρωσα
κι έφτιαξα τον δικό μου Κόσμο, με μια βουτιά...

For what it took me to track the Truth
 My own truth
My own Home of Art and Self

Προσθήκη λεζάντας

.....No Artist At All....